اهداف و وظایف
معرفی و اهداف کلان وزارت راه و شهرسازی
وزارت راه و شهرسازی، به عنوان یکی از وزراتخانههای زیربنایی و حاکمیتی کشور، مسئولیت خطیر هدایت، برنامهریزی و اجرای سیاستهای کلان در دو حوزه حیاتی «حمل و نقل» و «مسکن و شهرسازی» را بر عهده دارد. این وزارتخانه، حاصل ادغام دو وزارتخانه راه و ترابری و مسکن و شهرسازی در تاریخ ۳۱ خرداد ۱۳۹۰ است که با هدف ایجاد تمرکز، هماهنگی و بهرهگیری بهینه از امکانات و منابع، شکل گرفت.
اهداف کلان این وزارتخانه در راستای توسعه پایدار کشور عبارتند از:
- ایجاد زیرساختهای ارتباطی: تأمین، توسعه و نگهداری شبکه جامع حمل و نقل کشور شامل راههای زمینی (راه و راهآهن)، هوایی و دریایی (به استثنای امور بندری در استانهای غیرساحلی) به عنوان شریانهای حیاتی توسعه اقتصادی، اجتماعی و عمرانی.
- برنامهریزی فضایی و تعادل جمعیتی: تعیین مراکز جمعیتی و ایجاد توازن مطلوب میان جمعیت و وسعت شهرها در سطح کشور، به منظور برنامهریزی آمایش سرزمین، استفاده بهینه از منابع و جلوگیری از معضلات ناشی از رشد ناموزون شهری.
- تأمین مسکن مناسب: سیاستگذاری، برنامهریزی و اجرای طرحهای تأمین مسکن برای اقشار مختلف جامعه با هدف ارتقاء سطح کیفی و کمی مسکن و تأمین رفاه اجتماعی شهروندان.
- ایمنسازی و مقاومسازی: راهبری تحقیقات در حوزه ساختمان و شهرسازی به منظور ایمنسازی بناها در برابر حوادث طبیعی، افزایش کیفیت مصالح و سازهها و ارتقاء استانداردهای ملی ساختمان.
- هماهنگی امور عمرانی دولت: ایجاد هماهنگی و تمرکز در تهیه و اجرای طرحها و ساختمانهای دولتی، به منظور صرفهجویی در هزینهها و افزایش بهرهوری.
وظایف اساسی و محورهای فعالیت اداره کل راه و شهرسازی استان زنجان
اداره کل راه و شهرسازی استان زنجان، به عنوان نماینده وزارت متبوع در استان، عهدهدار اجرای سیاستها و برنامههای ابلاغی در دو حوزه مأموریتی خود میباشد. وظایف این اداره کل در قالب دو بخش اصلی حمل و نقل و شهرسازی، به شرح زیر است:
حوزه حمل و نقل (راههای زمینی)
- برنامهریزی و ساخت: مطالعه، تهیه و اجرای طرحهای احداث، توسعه و بهسازی راههای اصلی، فرعی و روستایی استان به منظور ایجاد شبکهای کارآمد و ایمن.
- نگهداری و راهداری: انجام عملیات راهداری جاری، فوری، اضطراری و دورهای (شامل روکش آسفالت و ترمیم ابنیه فنی) بر روی کلیه راههای تحت اختیار به منظور حفظ و ارتقاء سطح سرویسدهی راهها.
- ارتقاء ایمنی: شناسایی و اصلاح نقاط حادثهخیز، نصب علائم و تجهیزات ایمنی و اجرای اقدامات پیشگیرانه به منظور کاهش تصادفات و تلفات جادهای.
- نظارت فنی: نظارت بر اجرای دقیق ضوابط و استانداردهای فنی، اقتصادی و ایمنی در فرآیند احداث، نگهداری و بهرهبرداری از راهها.
- هماهنگی و نظارت بر حمل و نقل: نظارت بر فعالیت مؤسسات و ناوگان حمل و نقل عمومی دروناستانی و بروناستانی، تعیین ضوابط و صدور مجوزهای لازم در چارچوب قوانین و مقررات.
- مدیریت راههای اختصاصی و حریم: نظارت بر حریم راهها و تأسیسات وابسته و جلوگیری از هرگونه تجاوز و ساختوساز غیرمجاز در حریم آنها.
حوزه مسکن و شهرسازی
- برنامهریزی فضایی شهری: اتخاذ و اعمال سیاستهای آمایشی و توسعه شهری، تعیین محدودههای توسعه و ظرفیتهای جمعیتی شهرها و شهرکهای استان با هدف ایجاد تعادل منطقهای.
- تهیه و نظارت بر طرحهای توسعه شهری: نظارت بر تهیه و اجرای طرحهای جامع و تفصیلی شهرها، طرحهای هادی روستاها و طرحهای توسعه شهری با رعایت استانداردهای مصوب و ضوابط ملی.
- ضابطهگذاری و نظارت معماری: ترویج و اعتلای هویت معماری ایرانی-اسلامی، نظارت بر رعایت ضوابط و مقررات ملی ساختمان و شهرسازی در کلیه ساختوسازهای شهری.
- بازآفرینی شهری: برنامهریزی و اجرای پروژههای بهسازی، نوسازی و بازسازی بافتهای فرسوده، ناکارآمد و حاشیهنشین شهری با رویکرد توانمندسازی ساکنین و ارتقاء کیفیت زندگی.
- سیاستگذاری زمین و مسکن: برنامهریزی و مدیریت بر اراضی شهری (اعم از دولتی و موات)، اجرای قانون زمین شهری و واگذاری زمین به متقاضیان واجد شرایط جهت احداث مسکن.
- تأمین مسکن گروههای هدف: برنامهریزی، نظارت و اجرای طرحهای تأمین مسکن برای اقشار مختلف مانند جوانان، کارکنان دولت، مددجویان و سایر گروههای نیازمند.
- صدور پروانه و مقررات ساختمان: اجرای قوانین و مقررات ملی ساختمان، نظارت بر صدور پروانههای ساختمانی توسط شهرداریها و اعمال ضوابط شهرسازی در این فرآیند.
سیر تاریخی تحولات و تشکیل وزارت راه و شهرسازی
پیشینه شکلگیری این وزارتخانه، نشاندهنده تکامل تدریجی نهادهای متولی عمران و توسعه در کشور است. در ادوار گذشته، با توجه به نیازهای روز، ساختارهای مختلفی برای اداره امور راه و شهرسازی شکل گرفت:
- در اوایل قرن حاضر، ساخت و نگهداری راههای شوسه آغاز و سپس اداره کل طرق و شوارع در وزارت فوائد عامه تشکیل شد.
- در سال ۱۳۰۸، به منظور تمرکز بر توسعه شبکه ارتباطی کشور، «وزارت طرق و شوارع» به عنوان یک وزارتخانه مستقل تأسیس گردید.
- متعاقباً، این وزارتخانه با توسعه حوزه مأموریتی خود، به «وزارت راه» تغییر نام داد و وظایف احداث و نگهداری راهها و راهآهن را بر عهده گرفت.
- همگام با تحولات و گسترش شهرنشینی، در سال ۱۳۴۲، «وزارت آبادانی و مسکن» با هدف ایجاد تمرکز در تهیه و اجرای طرحهای شهرسازی، دهسازی و تأمین مسکن، تشکیل شد و وظایف متعددی از جمله تهیه طرحهای ساختمانی دولتی، نظارت بر توسعه شهرها و همکاری با شهرداریها را عهدهدار گردید.
- متعاقباً، در اوایل دهه ۱۳۵۰، با تغییر رویکردها، اجرای برخی طرحهای عمرانی روستایی به نهادهای دیگر محول گردید.
- در سال ۱۳۵۳، نام «وزارت آبادانی و مسکن» به «وزارت مسکن و شهرسازی» تغییر یافت و سیاستگذاری در زمینه تعیین مراکز جمعیتی، ایجاد تعادل میان جمعیت و وسعت شهرها و هماهنگی در تهیه طرحهای ساختمانی دولتی به آن محول گردید.
- در تاریخ ۳۱ خرداد ۱۳۹۰، با تصویب مجلس شورای اسلامی و تأیید شورای نگهبان، دو وزارتخانه «راه و ترابری» و «مسکن و شهرسازی» با یکدیگر ادغام شده و «وزارت راه و شهرسازی» را تشکیل دادند. این ادغام با هدف ایجاد همافزایی، انسجام بخشی به سیاستهای عمرانی و بهرهمندی مطلوبتر از منابع و نیروی انسانی متخصص صورت پذیرفت.
امروزه، وزارت راه و شهرسازی با ساختاری متمرکز و در عین حال استانی، مسئولیت خطیر توسعه زیرساختهای حمل و نقل و ساماندهی فضای شهری و تأمین مسکن در سراسر کشور، از جمله استان زنجان، را بر عهده دارد